Bước vào tháng 9/2026, tình hình thủy văn tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đang được đặc biệt quan tâm khi triều cường kết hợp với mực nước lũ, mưa lớn có thể làm gia tăng nguy cơ ngập úng tại các khu vực thấp trũng.

Theo dự báo của Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam được cập nhật ngày 3/9/2026, ĐBSCL sẽ xuất hiện 2 đợt triều cường trong tháng 9, trong đó đợt cuối tháng được dự báo có mực nước cao nhất. Đỉnh triều trong tháng 9 được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,06 m; một số khu vực ven biển Tây có mức cao hơn trung bình nhiều năm tới khoảng 0,11 m.

Đáng chú ý, tại Vĩnh Long, cơ quan khí tượng thủy văn dự báo tình trạng ngập có thể diễn ra khá sâu trong kỳ triều cường từ ngày 25/9 đến ngày 1/10/2026. Đây là khoảng thời gian người dân sản xuất nông nghiệp cần đặc biệt lưu ý.

Không chỉ riêng Vĩnh Long, khu vực giữa và ven biển ĐBSCL cũng có nguy cơ ngập cục bộ khi mưa lớn kết hợp với lũ đầu nguồn và triều cường tháng 9. Vì vậy, việc kiểm tra đê bao, bờ bao, cống, bọng, hệ thống thoát nước và chủ động phương án bảo vệ cây trồng nên được thực hiện trước khi nước dâng.

I. Triều cường là gì và vì sao ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp?

Triều cường là hiện tượng mực nước biển và các vùng cửa sông dâng cao theo chu kỳ thủy triều. Khi đỉnh triều tăng mạnh, nước có thể theo hệ thống sông, kênh, rạch đi sâu vào nội đồng.

Ở ĐBSCL, tác động của triều cường đặc biệt đáng chú ý bởi khu vực có mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc và nhiều diện tích sản xuất nằm ở vùng thấp.

Thông thường, triều cường không phải lúc nào cũng gây thiệt hại nghiêm trọng. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Độ cao khu vực sản xuất.
• Khả năng tiêu thoát nước.
• Chất lượng đê bao, bờ bao.
• Tình trạng cống và hệ thống thủy lợi.
• Mực nước lũ đầu nguồn.
• Lượng mưa trước và trong thời gian triều đạt đỉnh.
• Thời gian nước ngập trên đồng ruộng.
• Giai đoạn sinh trưởng của cây trồng.

Khi nhiều yếu tố bất lợi xảy ra cùng lúc, triều cường ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với một đợt nước dâng thông thường.

Ảnh 1. Triều cường là gì và vì sao ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp?

II. Triều cường ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp như thế nào?

Đây là vấn đề được nhiều nông hộ quan tâm nhất khi bước vào mùa mưa lũ. Tác động của triều cường không chỉ nằm ở việc làm ngập ruộng mà còn có thể kéo theo nhiều vấn đề về đất, rễ cây, sâu bệnh và tiến độ mùa vụ.

1. Gây ngập úng ruộng lúa

Lúa là một trong những nhóm cây trồng chịu tác động trực tiếp khi triều cường làm mực nước tăng nhanh tại khu vực sản xuất.

Nếu ruộng đang ở giai đoạn cây còn yếu hoặc chuẩn bị thu hoạch, ngập kéo dài có thể gây nhiều bất lợi.

Nước ngập làm giảm lượng oxy trong vùng rễ. Khi đất bị bão hòa nước trong thời gian dài, bộ rễ có thể hoạt động kém, cây sinh trưởng chậm và khả năng hấp thu dinh dưỡng bị ảnh hưởng.

Trong trường hợp lúa đã gần thu hoạch, nước dâng còn có thể làm đổ ngã cây, ảnh hưởng chất lượng hạt và gây khó khăn cho việc thu hoạch bằng máy.

2. Ảnh hưởng đến cây ăn trái

Các vùng trồng cây ăn trái nằm ven sông, kênh rạch, cù lao hoặc khu vực có cao trình thấp thường cần đặc biệt lưu ý khi triều cường xuất hiện.

Ngập nước lâu có thể khiến rễ cây thiếu oxy. Với cây ăn trái, tình trạng này đáng lo bởi hệ thống rễ đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thu nước và dinh dưỡng.

Nếu đất tiếp tục ẩm ướt sau khi nước rút, nguy cơ phát sinh các vấn đề liên quan đến nấm bệnh ở vùng rễ cũng có thể tăng.

Vì vậy, đối với vườn cây ăn trái, phòng ngừa ngập thường quan trọng hơn việc chờ đến khi nước đã dâng mới xử lý.

3. Làm suy giảm chất lượng đất

Một tác động khác của triều cường là làm thay đổi trạng thái đất và môi trường vùng rễ.

Khi nước ngập lâu, đất thiếu oxy, hoạt động của hệ vi sinh vật trong đất thay đổi. Sau khi nước rút, nếu không có biện pháp chăm sóc phù hợp, cây có thể mất thêm thời gian để phục hồi.

Đặc biệt, người trồng không nên vội vàng bón phân với liều lượng cao ngay sau khi cây vừa trải qua ngập úng.

Cần đánh giá tình trạng bộ rễ, độ ẩm đất và sức khỏe cây trước khi đưa ra quyết định chăm sóc tiếp theo.

4. Tăng nguy cơ sâu bệnh sau ngập

Môi trường ẩm kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho một số nhóm nấm và tác nhân gây bệnh phát triển.

Sau triều cường, người trồng cần thường xuyên kiểm tra:

• Bộ rễ.
• Gốc và thân cây.
• Lá non.
• Vết thương trên cây.
• Khu vực đất quanh gốc.
• Khả năng thoát nước của vườn.

Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh phát triển trên diện rộng.

5. Gây thiệt hại đến cơ sở hạ tầng sản xuất

Tác động của triều cường không chỉ giới hạn ở cây trồng.

Nước dâng có thể ảnh hưởng đến:

• Đường nội đồng.
• Bờ bao.
• Cống lấy nước và tiêu nước.
• Máy móc, thiết bị.
• Kho vật tư.
• Khu vực chăn nuôi.
• Ao nuôi thủy sản.
• Hệ thống điện và bơm nước.

Do đó, chủ động kiểm tra toàn bộ khu vực sản xuất trước khi bước vào đợt triều cao là việc cần thiết.

III. Triều cường cuối tháng 9/2026 dự báo diễn biến thế nào?

Theo các thông tin dự báo được cập nhật đầu tháng 9/2026, ĐBSCL có 2 đợt triều cường trong tháng 9. Trong đó, đợt cuối tháng được dự báo có mực nước cao nhất.

Tại Vĩnh Long, dự báo cho thấy:

Đợt triều cường cuối tháng: khoảng 25/9 đến 1/10/2026, với nguy cơ ngập sâu tại nhiều khu vực.

Đây là thông tin đặc biệt đáng lưu ý đối với các hộ có diện tích sản xuất:

• Ven sông Tiền, sông Hậu.
• Ven các kênh, rạch.
• Cồn, cù lao.
• Vùng ngoài đê bao.
• Khu vực có đê bao, bờ bao xuống cấp.
• Vùng trũng thấp.
• Vườn cây ăn trái cao trình thấp.
• Khu vực nuôi trồng thủy sản.

Bên cạnh triều cường, mực nước sông Cửu Long trong tháng 9 được dự báo tiếp tục dao động theo thủy triều và tăng dần. Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cũng khuyến cáo cần cảnh giác với triều cường tại vùng ven sông, đặc biệt là khu vực ĐBSCL, đồng thời theo dõi sát diễn biến mực nước để chủ động phương án sản xuất.

IV. Vì sao lũ kết hợp triều cường có thể nguy hiểm hơn?

Một trong những điểm cần lưu ý trong tháng 9/2026 là không nên xem triều cường và lũ như hai vấn đề hoàn toàn tách biệt.

Khi mực nước từ thượng nguồn tăng trong khi đỉnh triều tại hạ lưu cũng lên cao, khả năng tiêu thoát nước có thể bị hạn chế.

Nếu cùng lúc xuất hiện mưa lớn, nước trên đồng ruộng, khu dân cư và hệ thống kênh rạch có thể khó thoát nhanh.

Theo Báo Nông nghiệp và Môi trường, mưa lớn kết hợp với lũ đầu nguồn và triều cường tháng 9 có thể gây ngập úng cục bộ ở các khu vực thấp trũng thuộc vùng giữa và ven biển ĐBSCL.

Báo Thanh Niên cũng dẫn dự báo cho thấy mực nước lũ tại vùng giữa và ven biển ĐBSCL trong tháng 9 có thể đạt báo động 2-3 tại một số khu vực và có khả năng gây ngập ở vùng trũng thấp. Mực nước có xu hướng tăng trở lại theo diễn biến mưa bão và các đợt triều cường giữa, cuối tháng.

Vì vậy, phương án ứng phó hiệu quả cần tính đến cả lũ, mưa lớn và triều cường, thay vì chỉ tập trung vào một yếu tố.

V. Bảy việc nông dân nên làm trước triều cường cuối tháng 9/2026

Ảnh 2. Bảy việc nông dân nên làm trước triều cường cuối tháng 9/2026

Để hạn chế thiệt hại, người dân có thể chủ động thực hiện một số công việc sau.

1. Kiểm tra toàn bộ đê bao, bờ bao

Rà soát các vị trí:

• Bờ thấp.
• Bờ bị sạt lở.
• Điểm có dấu hiệu rò rỉ.
• Vị trí tiếp giáp với kênh, rạch.
• Khu vực từng bị tràn nước trong các đợt trước.

Nếu phát hiện điểm yếu, nên gia cố trước khi triều cường đạt đỉnh.

2. Kiểm tra cống, bọng và máy bơm

Đảm bảo hệ thống đóng mở bình thường.

Máy bơm cần được kiểm tra nguồn điện, nhiên liệu, đường ống và khả năng vận hành.

Không nên đợi đến khi nước bắt đầu tràn vào ruộng mới kiểm tra thiết bị.

3. Theo dõi dự báo mực nước

Trong giai đoạn từ giữa đến cuối tháng 9, người sản xuất nên thường xuyên cập nhật:

• Dự báo thủy văn.
• Mực nước sông.
• Lịch triều cường.
• Dự báo mưa.
• Cảnh báo ngập.
• Thông báo của chính quyền địa phương.

Việc cập nhật sớm giúp nông hộ có thêm thời gian chuẩn bị.

4. Chủ động bảo vệ cây trồng có giá trị cao

Đối với vườn cây ăn trái hoặc diện tích cây trồng có giá trị kinh tế cao, cần ưu tiên bảo vệ khu vực dễ ngập.

Có thể tập trung nguồn lực vào việc:

• Khơi thông mương thoát nước.
• Kiểm tra bờ bao quanh vườn.
• Chuẩn bị máy bơm.
• Không để vật tư nông nghiệp ở vị trí thấp.
• Kiểm tra các điểm nước có khả năng tràn vào.

5. Hạn chế để vật tư tiếp xúc với nước

Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các vật tư phục vụ sản xuất nên được bảo quản tại vị trí khô ráo, cao hơn mực nước có khả năng ngập.

Bao bì bị thấm nước hoặc sản phẩm bị biến đổi không nên tùy tiện sử dụng.

6. Chuẩn bị phương án tiêu nước sau khi triều rút

Không phải cứ nước rút là cây trồng lập tức phục hồi.

Sau khi triều cường qua, cần nhanh chóng đánh giá:

• Mực nước còn tồn trên ruộng.
• Độ ẩm đất.
• Tình trạng bộ rễ.
• Mức độ đổ ngã của cây.
• Dấu hiệu sâu bệnh.
• Khả năng thoát nước của khu vực.

Mục tiêu là đưa nước ra khỏi vùng rễ càng hợp lý càng tốt, tránh tình trạng cây tiếp tục bị úng kéo dài.

7. Không xử lý phân bón theo cảm tính

Sau ngập, nhu cầu dinh dưỡng của cây không đồng nghĩa với việc phải tăng lượng phân ngay lập tức.

Cây bị ngập thường cần thời gian phục hồi bộ rễ. Việc bón phân cần căn cứ vào tình trạng thực tế của cây và đất.

Một quy trình chăm sóc phù hợp nên hướng đến mục tiêu phục hồi rễ trước, sau đó mới tối ưu dinh dưỡng và sinh trưởng.

VI. Sau triều cường, cần chăm sóc cây trồng như thế nào?

Khi nước đã rút, công việc chưa kết thúc.

Đối với cây trồng bị ảnh hưởng bởi triều cường, người sản xuất nên kiểm tra tình trạng thực tế trước khi can thiệp.

1. Đối với lúa

Cần kiểm tra:

• Mức độ ngập.
• Tình trạng đổ ngã.
• Màu lá.
• Khả năng phục hồi.
• Sâu bệnh phát sinh sau ngập.

Không nên áp dụng một công thức chăm sóc giống nhau cho tất cả ruộng. Giai đoạn sinh trưởng và mức độ thiệt hại sẽ quyết định phương án phục hồi.

2. Đối với cây ăn trái

Ưu tiên:

1. Thoát nước.
2. Kiểm tra rễ và vùng đất quanh gốc.
3. Theo dõi biểu hiện vàng lá, héo hoặc suy cây.
4. Kiểm soát các dấu hiệu bệnh ở rễ và thân.
5. Điều chỉnh dinh dưỡng sau khi cây phục hồi.

Đặc biệt, không nên làm đất hoặc tác động mạnh vào vùng rễ khi đất vẫn còn quá ướt.

VII. Những sai lầm cần tránh khi ứng phó triều cường

Ảnh 3. Những sai lầm cần tránh khi ứng phó triều cường

Không ít thiệt hại có thể giảm nếu người sản xuất chuẩn bị trước.

Sai lầm 1: Chỉ kiểm tra khi nước đã dâng

Khi triều cường đã đạt đỉnh, việc gia cố bờ bao sẽ khó khăn và nguy hiểm hơn.

Sai lầm 2: Không kiểm tra các điểm thấp

Một bờ bao nhìn chung còn tốt nhưng chỉ cần một vị trí thấp hoặc rò rỉ cũng có thể khiến nước xâm nhập vào khu vực sản xuất.

Sai lầm 3: Chỉ quan tâm đến mực nước, bỏ qua lượng mưa

Mưa lớn cộng với triều cường có thể khiến khả năng tiêu thoát nước giảm đáng kể.

Sai lầm 4: Bón phân quá sớm sau ngập

Cây đang bị stress do thiếu oxy ở vùng rễ chưa chắc đã hấp thu dinh dưỡng tốt. Cần đánh giá sức khỏe cây trước.

Sai lầm 5: Không theo dõi dự báo cập nhật

Dự báo thủy văn có thể được cập nhật khi điều kiện thời tiết và nguồn nước thay đổi. Vì vậy, bà con nên theo dõi các bản tin mới thay vì chỉ dựa vào một dự báo được xem từ nhiều ngày trước.

VIII. Chủ động trước triều cường là cách bảo vệ mùa vụ hiệu quả

Những dự báo hiện tại cho thấy triều cường cuối tháng 9/2026 là một yếu tố cần đặc biệt lưu ý tại ĐBSCL.

Điều đáng quan tâm không chỉ là mực nước triều cao bao nhiêu mà còn là sự kết hợp giữa triều cường, lũ đầu nguồn và mưa lớn.

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp ngày càng chịu tác động của thời tiết cực đoan, phương châm phù hợp là chủ động phòng ngừa thay vì chờ thiệt hại rồi mới khắc phục.

Mỗi hộ sản xuất nên xây dựng một danh sách kiểm tra trước mùa nước:

• Kiểm tra đê bao, bờ bao.
• Kiểm tra cống và máy bơm.
• Khơi thông mương thoát nước.
• Xác định vị trí có nguy cơ ngập.
• Đưa vật tư lên vị trí cao.
• Theo dõi dự báo thủy văn.
• Chuẩn bị phương án xử lý sau ngập.
• Kiểm tra sức khỏe cây trồng sau khi nước rút.

Đặc biệt, tại những khu vực thấp trũng hoặc ngoài đê bao, việc chuẩn bị càng sớm càng có ý nghĩa.

Kết luận

Triều cường ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp theo nhiều cách, từ gây ngập ruộng, ảnh hưởng bộ rễ, làm suy giảm sức khỏe cây trồng đến gia tăng nguy cơ sâu bệnh và thiệt hại cơ sở hạ tầng sản xuất.

Trong tháng 9/2026, ĐBSCL được dự báo có hai đợt triều cường, trong đó đợt cuối tháng có mực nước cao hơn và một số khu vực thấp trũng có nguy cơ ngập cục bộ. Riêng tại Vĩnh Long, kỳ triều cường cuối tháng 9/2026 được dự báo từ khoảng ngày 25/9 đến 1/10 có khả năng gây ngập sâu.

Trong khi đó, cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia cũng khuyến cáo các khu vực ven sông tại ĐBSCL cần cảnh giác với triều cường và theo dõi sát mực nước để chủ động phương án sản xuất.

Với bà con nông dân, chuẩn bị đê bao, hệ thống thoát nước, máy bơm, vật tư và phương án chăm sóc cây sau ngập ngay từ bây giờ sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro khi nước dâng.

Cùng DASCO chủ động bảo vệ mùa vụ

DASCO là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất và kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, định hướng cung cấp vật tư và giải pháp nông nghiệp bền vững, chất lượng cao. Doanh nghiệp cũng phát triển nhiều nội dung kiến thức nhằm hỗ trợ bà con trong quá trình canh tác và chăm sóc cây trồng.

👉 Bà con có thể truy cập DASCO – Vì một nền nông nghiệp bền vững để cập nhật kiến thức nông nghiệp, tham khảo sản phẩm và tìm hiểu thêm các giải pháp chăm sóc cây trồng phù hợp.

Chủ động trước triều cường hôm nay – bảo vệ mùa vụ ngày mai.